تعریف سقط مکرر:
به مرگ جنین قبل از تکامل یعنی از زمان ایجاد تا قبل از هفته بیستم بارداری، سقط جنین گفته میشود.تعریف کلاسیک سقط، مکرربه داشتن حداقل سه سقط پشت سرهم و متوالی میگویند.اما انجمن پزشکی تولید مثل آمریکا (ASRM) در تعریف جدیدی سقط مکرر را به داشتن حداقل دو سقط تغییر داده است.پس سقط مکرر زمانی اتفاق می افتد که فرد دو یا بیشتراز دو بار بارداری بالینی(یعنی بارداری که دارای شواهد بالینی حاملگی باشد، مثل مشاهده نشانه های تصویر برداری اعم از کیسه حاملگی، جفت یا قطب جنینی که در سونوگرافی ابتدایی قابل مشاهده است.) را تجربه کرده باشد.
بارداری بالینی با بارداری شیمیایی( بارداری که فقط تست بارداری مثبت میشود و هیچ شواهدی از بارداری در تصویر برداری دیده نمیشود) متفاوت است از کل حاملگی های بالینی، ۱۵ تا ۲۰ درصد به سقط جنین ختم می شود. دراین مطلب سعی داریم به بررسی علل سقط مکرر بپردازیم.
علل سقط مکرر:
اختلال ژنتیکی :
طبق تعریف مرکز سلامت بارداری و زایمان آمریکا(ACOG) حدود ۶۰ درصد از تمام سقط جنین های مکرر به دلیل اختلالات ژنتیکی اتفاق می افتد. خطر سقط جنین با بالا رفتن سن مادرافزایش می یابد.زیرا با افزایش سن، احتمال بروز اختلالات ژنتیکی برای افراد بالای ۳۵سال بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش می یابد و برای افراد بالای ۴۰ سال این احتمال تا ۵۰درصد افزایش می یابد این اختلال زمانی ایجاد میشود که تخمک بارور شده تعداد غیر عادی کروموزوم در طول لقاح دریافت کرده باشد که علت این اتفاق هم به طور تصادفی میباشد.گاهی موارد ااختلال ژنتیکی به صورت کم و اضافه شدن تعداد کروموزومها در تقسیمات سلولی نیست و به صورت جابه جایی ژنهای مختلف در کروموزومهای والدین است که با نام ترانسلوکیشن شناخته میشود و میتواند باعث ایجاد سقط جنینی شود.
اختلال آناتومی در ساختار رحم:
حدود 15٪ از کل سقط های مکرر ناشی از مشکل ساختاری رحم است. ناهنجاری های رحم می تواند چیزی باشد که شما با آن متولد شده اید (مادرزادی) ، مانند رحم دوتایی ، رحمی که توسط دیواره (رحم سپتوم دار) تقسیم شده یا سایر مشکلات مادرزادی کمتر شایع است. سپتوم رحمی که در آن دیواره بافت رحم به دو قسمت تقسیم می شود، بسیار شایع است و می تواند از علل سقط مکرر باشد.با این حال دقیقا مشخص نیست که چرا این امرمنجر به سقط مکرر می شود، برخی متخصصان بر این باورند که عروق ضعیف در سپتوم باعث می شود که رشد رویان در صورت قرارگرفتن در آن قسمت متوقف شود. خوشبختانه، برداشتن سپتوم رحم معمولاً از طریق جراحی بسیار آسان است.
همچنین در برخی از خانم ها مشکلاتی در زمینه فیبروم یا پولیپ وجود دارد. این ضایعات اگرمی تواند در داخل حفره داخلی رحم باشد، ممکن است هیچ تاثیری در بارداری نداشته باشد یا مشکلاتی مانند سقط ایجاد کند.
اسکارهای داخل رحم(سندرم آشرمن) نیز می توانند منجر به سقط جنین شوند. خبر خوب این است که اکثر این مشکلات را می توان قبل از بارداری از طریق جراحی برطرف کرد .
نارسایی یا کوتاه بودن دهانه رحم نیز یکی از علل سقط خصوصا سقطهای سه ماهه دوم میباشد.
اختلالات ایمونولوژیکی:
برای اینکه جنین توسط رحم پذیرفته بشود باید رحم دارای فضای امنی از لحاظ ایمونولوژیکی باشد. اختلال در سیستم اندومتر باعث سقط جنین میشود. سقط جنین ناشی از عوامل ایمونولوژیک معمولا در سه ماه ی اول بارداری اتفاق می افتد.
عوامل هورمونی:
عوامل هورمونی مانند اختلالات سیستم تیروئید(کم کاری و پرکاری تیروئید)، افزایش پرولاکتین و افزایش هورمونهای مردانه در سندروم تخمدان پلی کیستیک از جمله علل هورمونی سقط جنین می باشند.
عوامل هورمونی معمولاً باعث سقط جنین در سه ماهه اول بارداری میشوند. افزایش میزان تولید هورمون آندروژن وانسولین درزنان دارای سندروم تخمدان پلی کیستیک منجر به ایجاد محیط هورمونی نامناسب در رحم میشودو ریسک خطر سقط را افزایش میدهد. یکی دیگر از مهمترین عوامل هورمونی منجر به سقط، بیماری دیابت مادر است. افزایش میزان قند خون در زمان لقاح، سقط و ناهنجاریهای جنین را افزایش میدهد.
اختلال انعقادی مادر:
زمانی که خون مادر به میزان بیشتر از حد نرمال مستعد لخته شدن باشد ; این امردر حاملگی باعث ایجاد لختههای ریز در جفت و رگهایی که به رحم خونرسانی میکنند، میشود.البته این تنها مکانیسم سقط در این بیماران نمیباشد. لازم به ذکر است که در بعضی از انواع این اختلالات خطر سقط افزایش مییابد و در بعضی دیگر چنین خطری وجود ندارد.
علل عفونی:
وجود عفونت های زنان و برخی بیماریهای انگلی یا عفونی نیز دیگر علت سقط مکرر است که شامل 5 درصد موارد این سقط می باشد.
فاکتورهای محیطی :
قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص ، داروها ، اشعه ایکس و … نیز ممکن است خطر سقط جنین را افزایش دهد. استفاده بیش از حد از الکل یا کافئین و استعمال دخانیات (توسط شخص اول و دوم) توسط هر یک از طرفین ممکن است بر نتیجه بارداری تأثیر بگذارد. چاقی با افزایش خطر سقط جنین همراه است.در 50 درصد موارد سقط مجدد، هیچ عامل شناختهشدهای را نمیتوان یافت. در این موارد نیازی به بستری بیمار نبوده و اقدامات و آزمایشات سقط مکرر لازم به ترتیب اولویت صورت میگیرند
بررسی علت سقط مکرر :
بنابر دلایل عنوان شده،سابقه سقط مکرر ، ارزیابی و مشاوره ژنتیک را می طلبد و ممکن است در صورت لزوم، آزمایشاتی را روی مادر ، پدر و بافت جنین انجام می دهیم.
این آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
ارزیابی آناتومیک بوسیله سونوگرافی ،هیستروسالپنگوگرافی،MRI و نهایتا هیستروسکوپی
ارزیابی اختلالات ایمنی خودایمن
آزمایش مقاومت به انسولین ، دیابت و سایر غدد درون ریز مربوط به غده تیروئید و هیپوفیز
آزمایش کروموزوم محصولات بارداری
ارزیابی سیستم انعقادی
آزمایش کروموزوم والدینی که دارای جابجایی متعادل هستند
آزمایش اسپرم یا اسپرموگرام و بررسی DFI(میزان آسیب پذیری DNA اسپرم) و شکل اسپرم به عنوان یک نشانگر وجود احتمالی اختلال ژنتیکی
درمان سقط مکرر
درمان این نوع سقط جنین می تواند با تغییر سبک زندگی، مصرف دارو، جراحی و یا تست ژنتیک ،برای افزایش احتمال موفقیت در بارداری، امکان پذیر باشد. با شرایط خاصی که در مورد سقط مکرر وجود دارد، درمان های پزشکی یا جراحی می تواند خطر سقط جنین در آینده را کاهش دهد.حتی بعد از سه بار سقط جنین، فرد بین ۶۰ تا ۸۰ درصد شانس موفقیت در بارداری کامل را دارد. اغلب زنان تصمیم میگیرند به تلاش برای بارداری طبیعی ادامه دهند، اما در شرایط خاص، پزشک ممکن است درمانهایی را برای کمک به کاهش خطر سقط جنین دوباره پیشنهاد کند.
جراحی می تواند مشکلات مربوط به سپتوم رحم را برطرف کند و همچنین می تواند برخی از فیبروم ها یا بی نظمی های بافت اسکار را از بین ببرد. جراحی اغلب درمان انتخابی برای اختلالات آناتومیکی است .
اگر بیمار یک مشکل خودایمنی مانند APS داشته باشد، پزشک ممکن است داروهای رقیق کننده خون مانند آسپرین با دوز پایین یا هپارین را تجویز کند. اگرچه یک بیمار می تواند در دوران بارداری از داروهای رقیق کننده خون برای کاهش خطر سقط جنین استفاده کند، اما به دلیل افزایش احتمال مشکلات جدی خونریزی، باید قبل از استفاده از آنها با پزشک مشورت کرد.
درمان مشکلات پزشکی مانند سطح غیر طبیعی قند خون، مشکلات تیروئید یا عدم تعادل هورمونی می تواند شانس داشتن یک بارداری سالم و کامل را افزایش دهد. داروهایی که گیرنده های دوپامین را در مغز فعال می کنند یا مکمل های پروژسترون می توانند به این روند کمک کنند.
اگر پزشک مشکل کروموزومی مانند جابجایی را تشخیص دهد، ممکن است مشاوره ژنتیکی را توصیه کند. در حالی که بسیاری از زوجهای دارای این مشکل بارداری سالمی را تصور میکنند، پزشک ممکن است درمانهای کمک باروری مانند لقاح آزمایشگاهی IVF) را پیشنهاد کند، فرآیندی که در آن متخصص تولید مثل، تخمکها و اسپرمها را در آزمایشگاه ترکیب میکند،سپس جنین ها را می توان با استفاده از تکنیکی به نام تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD) آزمایش ژنتیکی کرد تا فقط جنین های طبیعی به رحم منتقل شوند. این کار باعث بهبود نتیجه بارداری می شود.
و نهایتا انتخاب شیوه زندگی خوب، مانند ترک سیگار و مواد مخدر، محدود کردن مصرف الکل و کافئین و حفظ وزن مناسب، ممکن است خطر سقط مکرر را کاهش دهد. هیچ مدرکی وجود ندارد که استرس، اضطراب یا افسردگی خفیف باعث سقط مکرر می شود
بارداری مجدد بعد از سقط:
بهتر است قبل از تلاش مجدد، فرصتی برای بهبود شرایط جسمانی و روحی به خود بدهید، اما از 2 هفته بعد از سقط زودرس، امکان تخمکگذاری و بارداری وجود دارد. بنابراین قبل از هرگونه اقدامی بهتر است با متخصص زنان در مورد بهترین زمان برای تلاش مجدد صحبت کنید.
اگر تصمیم به بارداری مجدد دارید، بهتر است تا حد امکان توصیههای پزشکتان را رعایت کنید و مراقبت کافی از خود داشته باشید. برخی از این اقدامات مراقبتی عبارتند از:
پایبندی به معاینات منظم دورهای
مصرف مکمل اسید فولیک
داشتن رژیم غذایی سالم
30 دقیقه ورزش در بیشتر روزهای هفته
حفظ وزن در محدوده طبیعی
پرهیز از مصرف الکل
اجتناب از استعمال سیگار
مدیریت بیماریهای زمینهای
نتیجه گیری:
سقط مکررعارضه ناراحت کننده ایی است که ممکن است برای بسیاری از افراد اتفاق بیافتد. این عارضه معمولا دارای دلایل و درمان هایی است که می تواند به طور موثری این مشکل را درمان نماید